8 mei is in België nooit een wettelijke feestdag geweest. Dat zegt veel over hoe dit land is omgegaan met de erfenis van vier jaar nazibezetting. België blijft bovendien een uitzondering in West‑Europa: het wantrouwen tegenover het verzet, de relativering van collaboratie en de hardnekkige mythes errond blijven vooral in Vlaanderen diep ingebakken. Het toont hoe selectief en vaak misvormd de historische kennis nog steeds is.
Ondanks jarenlange inzet om van 8 mei een officiële herdenkingsdag te maken, blijft politieke weerstand groot. Dat heeft alles te maken met partijen die ontstaan zijn uit naoorlogse collaboratiekringen en die nog altijd putten uit een vervormd Vlaams zelfbeeld. Extreemrechtse politici houden deze alternatieve geschiedenis levend uit angst dat kiezers zouden beseffen dat er nooit een reële strijd voor Vlaamse onafhankelijkheid is gevoerd. Ook de bewering dat de katholieke kerk massaal zou hebben opgeroepen om naar het Oostfront te trekken, is een mythe die niet strookt met de historische realiteit.
De media spelen in dit alles een eigen rol. Wat vaak weggezet wordt als “links” nieuws, is in de praktijk sterk naar rechts opgeschoven. Commercialisering, sensatiehonger en kliklogica voeren de boventoon. De invloed van machtige mediagroepen — Van Thillo, Van Puijenbroek, De Nolf — heeft kritische journalistiek verzwakt; alleen hier en daar durft een redactie nog diepgaand te prikken. Waar winst primeert, verliest waarheid terrein.
Reflectie
8 mei zou niet alleen een dag van herdenking moeten zijn, maar vooral een dag van reflectie. Dat is vandaag urgenter dan ooit. Wanneer mensen zich opnieuw verschuilen achter extremen, angst en religieuze zekerheid, verliezen we uit het oog waar het werkelijk om gaat: vrijheid is nooit vanzelfsprekend. Ze wordt verdedigd door wie haar begrijpt en ondermijnd door wie haar misbruikt.
Het schrijnende is dat vooral zij die geen oorlog hebben gekend de bevrijding vieren, terwijl net die vrijheid genegeerd of afgewezen wordt door de extreemrechtse overblijvers die vrezen voor hun stemmen — en hun inkomsten. Partijen als Open VLD, N‑VA, Vlaams Belang, PVDA, PTB en MR kiezen vandaag te vaak voor controle, gehoorzaamheid en stilte boven kritische democratische waakzaamheid.
Als iemand uit generatie X voel ik — zoals velen — dat we misschien in de beste periode van onze geschiedenis zijn opgegroeid. Een tijd waarin fouten nog mochten, omdat men wist dat leren noodzakelijk was. Vandaag is dat anders: privacy is uitgehold, iedereen wordt gefilmd, wantrouwen groeit. Tegelijk heeft een deel van de vorige generatie mee gebouwd aan een samenleving die afhankelijk werd van migratie omdat velen Vlaamse vrouwen decennia lang nauwelijks werkten, terwijl er toch wordt gedaan alsof “kinderen opvoeden” een voltijdse maatschappelijke bijdrage was.
Spiegel
Daarom moet 8 mei een jaarlijkse spiegel worden — voor burgers, bedrijven én overheid. Een moment om te vragen of onze drang naar winst en ons gebrek aan empathie niet zo groot zijn geworden dat we onze kinderen een toekomst ontnemen waarin zij vrij hun eigen keuzes kunnen maken. De wereld schuift snel: bondgenoten worden afstandelijk, zekerheden verdampen, en democratie blijkt broos.
Wat vandaag nog kan, is morgen misschien weg.
Wees waakzaam.
No pasarán.