Beste mensen van de NSB,
Wat ik hier schrijf, komt voort uit betrokkenheid, niet uit afkeer. Ik ben zelf heel kort lid van de NSB, en precies daarom voel ik de nood om mijn ervaring en bedenkingen te delen. Niet om te breken, maar om mee te denken over hoe deze vereniging ook in de toekomst betekenisvol kan blijven.
Als grenskind uit Maasmechelen draag ik een zekere gevoeligheid mee rond de naam NSB. Die naam roept, vaak onterecht, associaties op met collaboratie uit de Tweede Wereldoorlog. Nochtans bestaat de Nationale Strijdersbond van België al sinds 1919 en heeft zij een totaal andere oorsprong en missie. Die nuance is vandaag te weinig gekend. Misschien ligt daar al een eerste kans: meer uitleg geven over wie jullie zijn, waar jullie vandaan komen en waar jullie vandaag voor staan.
De NSB is en blijft een apolitieke vereniging die oud-strijders en veteranen eert, herdenkt en hun waarden van vrede en verbondenheid levend houdt. Dat is waardevol. Tegelijk merk ik dat de manier waarop dit vandaag gebeurt — sterk ceremonieel, met nadruk op symboliek en traditie — voor veel mensen, en zeker voor jongeren, steeds moeilijker aansluiting vindt.
Mijn ervaring in de afdeling Sint-Truiden bevestigde dat gevoel. De uitgesproken Belgische en koningsgezinde invulling, inclusief het meezingen van de Brabançonne, voelde voor mij minder vanzelfsprekend. Dat is geen afwijzing van anderen, maar wel een vaststelling dat niet iedereen zich vandaag nog op dezelfde manier identificeert. Ik ben Limburger en Maaslander in hart en nieren, en dat lokale gevoel van verbondenheid is voor mij minstens even belangrijk.
Wat me vooral raakt, is dat de NSB zich verbaast over het gebrek aan interesse vanuit scholen en jongeren. Misschien is dat geen onwil, maar een signaal. Jongeren groeien op in een multiculturele, snel veranderende samenleving. Hun identiteit is vaak meervoudig: lokaal, Vlaams, Europees, werelds. Willen we hen bereiken, dan zullen we moeten vertrekken vanuit hún leefwereld.
Herdenken is essentieel, maar zonder context dreigt het te verworden tot folklore. Onze oud-strijders en verzetsmensen verdienen meer dan dat. Ze stierven niet voor rituelen, maar voor vrijheid. Die vrijheid kan je tastbaar maken door verhalen te vertellen die dichtbij komen: lokaal verzet, mensen uit hun eigen straat, dorp of regio.
Waarom niet samen met scholen werken rond:
- lokale verzetsstrijders en hun verhalen,
- struikelstenen voor mensen uit de eigen buurt,
- straatnamen die herinneren aan mannen én vrouwen die weerstand boden,
- projecten waarbij jongeren zelf mee op zoek gaan en iets blijvends realiseren?
Zo geef je jongeren een doel, en dat werkt motiverend. Ze kunnen later zeggen: “Ik heb hier mee voor gezorgd.” Dat is een krachtiger herinnering dan eender welke plechtigheid.
Apolitiek zijn betekent niet dat je geen maatschappelijke waakzaamheid mag tonen. Integendeel: de geschiedenis leert ons waar onverdraagzaamheid, polarisatie en autoritair denken toe kunnen leiden. Door jongeren kritisch te leren kijken naar verleden én heden, help je hen hun vrijheid te begrijpen en te koesteren.
Als de NSB zich blijft beperken tot herdenkingen zonder dat nog duidelijk is waarom we herdenken, dan dreigt ze langzaam te verdwijnen. Maar als ze durft te evolueren, verhalen open te trekken, lokale en diverse stemmen te omarmen, dan kan ze ook de komende honderd jaar een belangrijke rol blijven spelen.
Wat geweest is, kunnen we niet veranderen.
Wat is, mogen we in vraag stellen.
Wat komt, kunnen we samen vormgeven.
Met respect en betrokkenheid,